‘Schoonheid’ in verval

Wat krijg je als een gebouw tijden leegstaat? Verval en vernielingen zullen snel optreden. Eens zo markante locaties staan er dan troosteloos en verwaarloosd bij. Mensen spreken er schande van en sommigen vinden er een plek om legaal of illegaal te verblijven. Ook in Alkmaar gebeurde dit en gebeurt het nog steeds.

Maar wat doe je dan? Dichttimmeren, een groot hek er omheen en hopen dat het ooit weer bewoonbaar of gesloopt gaat worden? Die kans is groot, maar we moeten zeker ook niet vergeten deze laatste ‘levensfase’ van zo'n plek vast te leggen op de gevoelige plaat.

bioscoop harmonie alkmaar — *Na de sluiting van de Harmonie bioscoop in 2015 namen we er nog één kijkje. Op de jarenlang ongebruikte zolder vonden we dit bordje.*

Het verval van locaties is niet fraai, maar wel onderdeel van de geschiedenis van een stad. Daarom legt het Regionaal Archief dit ‘verval’ graag vast. Niet alleen het totaalplaatje, maar ook opvallende details die we daar tegenkomen. Wij krijgen gelukkig de mogelijkheid om deze gebouwen en locaties legaal te bezoeken en dit vast te leggen op foto en video. Er bestaat zelfs een term voor het bezoeken van vervallen en verlaten plekken: Urban Exploring. Veel (amateur)fotograferen en avonturiers trekken daarvoor naar verre streken om dit legaal en illegaal te doen, maar ook Alkmaar had en heeft zulke plekken. Zo bewees onze laatste ‘urbex-trip’ naar het voormalige PEN-dorp. Leuk en een tikkie spannend, maar we denken dat latere generaties ons dankbaar zullen zijn. Want ook in verval zit historische waarde én een zekere schoonheid.

Alle foto's van onze bezoeken aan verlaten locaties in onder andere Alkmaar, Bergen, Egmond en Den Helder zijn te vinden op onze Flickr-pagina. Video's van enkele bezoeken zijn te zien op ons YouTubekanaal.

Door Mark Alphenaar
Regionaal Archief Alkmaar

pen-dorp Alkmaar — *Het voormalige PEN-dorp in 2025. De sloop is begonnen en een nieuwe woonwijk zal er uiteindelijk verrijzen.*

discotheek Extase Alkmaar — In 2017 was de sloop van de Alkmaarse discotheek Extase in volle gang, door het sloopbedrijf, maar ook door insluipers.

Drukkerij Alkmaar — *In de drukkerij van de Alkmaarsche Courant waren in 2018 alle drukpersen al verwijderd, maar we zagen nog duidelijk waar ze ooit gestaan hadden.*

KOOK Alkmaar — *Aan de trapleuningen in pand van de KOOK in het Victoriepark kon je zien dat ze goed gebruiken waren.*

zolder Ringerspand Alkmaar — *In verlaten gebouwen doen we ook wel eens bijzondere ontdekkingen. Zo kwamen we op zolder van het Ringerspand een archief van de Klercq Woonwereld tegen.*

Kelder Westerlicht Alkmaar — *Voormalig bejaardenhuis Westerlicht stond jarenlang leeg. Dit toiletblok vonden we in 2014 in de kelder.*

Filmzaal Provadja Alkmaar — *De filmzaal van Provadja waar velen vage art house films zagen, zonder de stoelen die minder beenruimte hadden dan een economy class zitplaats in een vliegtuig.*

Kelder V en D Alkmaar — *In de kelder van Vroom & Dreesmann hadden medewerkers de zijkanten van stellingkasten jarenlang gebruikt als intern ‘berichtenbord’.*

Resten Pesiebad Alkmaar — *Speeltuin De Batavier is anno 2026 nog steeds in bedrijf. In 2016 zagen we er nog de resten van het Pesiebad.*

kelder Hooge Huys — *Wij deinzen voor niks terug om op bijzondere plekken vast te leggen! Zo ook hier in de kruipruimtes onder het Hooge Huys, op zoek naar verborgen gangen. (Links Harry de Raad, rechts Peter Bitter)*

Kelder podium Victorie — *Soms was een gebouw leeg, soms was het een halve vuilnisbelt. De kelder onder de Victorie in de Breedstraat had een grote diversiteit aan puin.*

test