Doel was het ‘bevorderen van de volksgezondheid, de recreatie en de sportbeoefening mede doormiddel van de exploitatie van het Natuurbad Akersloot’, zo legde Stichting Natuurbad Akersloot in 1960 vast in haar statuten. Het buitenzwembad aan de noordoostelijke rand van Akersloot deed vanaf 1956 tot begin jaren zeventig dienst. Menig badgast leerde hier zwemmen en koestert warme herinneringen aan deze plek. Een bad waar gecontroleerd en onder toezicht kon worden gezwommen bleek ook wel nodig.

In 1956 vond er namelijk een tragisch ongeluk plaats op het Alkmaardermeer. De jeugdvereniging De Spoorzoekers vertrok vanuit regio Langedijk met bootjes richting de waterplas. Op een vroege zondagmorgen besloot een klein deel van de groep een tochtje te maken over het meer. Het zwaarbeladen bootje bleek de golfslag op het meer niet te kunnen weerstaan en zonk. Vier jonge mensen kwamen om tijdens deze verschrikkelijke ramp.

Om dit soort ongelukken te voorkomen hadden J. van Gelder (commandant van de rijkspolitie) en J. van Dijk (waterpolitie) juist het inititiatief genomen tot het oprichten van een natuurbad. Een zwembad om de jeugd rond Akersloot het zwemmen bij te brengen was zeer gewenst. Want een zwemdiploma was in die tijd niet vanzelfsprekend. Voor de Tweede Wereldoorlog was het hebben van een zwemdiploma slechts weggelegd voor de ‘lucky few’. Pas na de oorlog werd het gebruikelijker om een zwemdiploma te behalen en werd op verschillende plekken het schoolzwemmen ingevoerd. 

Kleedhokjes en duiktoren

Het in 1956 aangelegde Natuurbad Akersloot bevond zich in het Lange of Alkmaardermeer. Het uitstellen van de opening zorgde voor een verbetering, want er deed zich een gelukje voor. De gemeente Schiedam deed een groot deel van de inboedel van een zwembad van de hand. Via de krant werd de boedel te koop aangeboden. Scherp werd in Akersloot ingespeeld op deze kans. Na wat overleg was de gemeente Akersloot niet veel later 35 kleedhokjes, een badmeesterhokje, een steiger en een nagenoeg nieuwe duiktoren rijker. Door de inzet van vrijwilligers kon dit alles geïnstalleerd worden. Er werden ook douches en wc’s aangelegd. Sommige van de werkzaamheden gebeurden door aannemers uit Akersloot, te weten De Groot, Pepping en Velzeboer. De gemeente kocht daaropvolgend een stuk grond aan waardoor het zwembad vanaf de Geesterweg te bereiken was. 

In augustus 1957 opende burgermeester Van de Heuvel feestelijk en officieel het Natuurbad Akersloot. Een paar jaar later werd de stichting opgericht, die veel kinderen het zwemmen bijbracht. Dat zwemles in Akersloot nodig was bleek wel uit de cijfers van de zwemvereniging. Twaalf jaar na de oprichting van het natuurbad had ongeveer vijftig procent van de jongeren onder de 25 een zwemdiploma. Voor het ontstaan van het natuurbad was dat minder dan één procent. Het moge duidelijk zijn: het buitenzwembad werd goed gebruikt en voorkwam vele ongelukken.

Er vestigden zich in de loop der jaren meerdere verenigingen in het natuurbad, zoals de Akerslootse Reddingsbrigade die in 1959 werd opgericht, en ook de zwemvereniging met de toepasselijke naam De Meermeeuw. Die naam hield echter niet lang stand. Een jaar later werd Z.V.A. oftewel Zwem Vereniging Akersloot officieel opgericht. De vereniging telde meteen vijftig leden. Maar al in de loop van de jaren zeventig was het klaar met de zwempret rond Akersloot.

Gevaar voor de volksgezondheid

Hoewel in de statuten stond dat de stichting was opgericht ter bevordering van de volksgezondheid, werd dat door externe factoren in de loop van de jaren bemoeilijkt. De waterkwaliteit verslechterde, onder meer door de vele lozingen en ontoereikende verwerking van het afvalwater, aanzienlijk. De volksgezondheid kwam daardoor juist in het gedrang. Het Alkmaardermeer was vies, het moest anders. 

Door de waterkwaliteitsproblemen werd de taak tot bestrijding van de verontreiniging en de verzilting van oppervlaktewater overgedaan aan de waterschappen. Vanaf 1 januari 1965 was het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen in Kennemerland en West-Friesland verantwoordelijk voor de waterkwaliteit in de regio. In 1970 werd ook de Wet verontreiniging oppervlaktewater (Wvo) aangenomen, die in grote mate heeft bijgedragen aan de verbetering van de waterkwaliteit. Voor het natuurbad in Akersloot kwam het te laat. Uit een krantenartikel van 1970 wordt duidelijk dat het bad niet meer voldeed ‘aan de redelijke eisen van hygiëne en veiligheid’: ‘door de ernstige verontreiniging van het oppervlaktewater kan het zwemmen in het natuurbad gevaar opleveren voor de volksgezondheid’. 

Nieuwe zwemsteiger

In een brief van 20 februari 1971 werd de financiële administratie van de stichting overgedaan aan de gemeente Akersloot. Het was gedaan met het natuurbad. Hoewel er nog pogingen werden ondernomen om een binnenbad te financieren kwamen die door de hoge kosten niet door de gemeenteraad van Akersloot. Op de plek van het zwembad kwam Watersport Vereniging Akersloot die tot op de dag van vandaag bestaat. Zwemmen doet men nog steeds in het Alkmaardermeer. In 2021 werd er iets ten zuiden van het oude natuurbad zelfs nog een nieuwe zwemsteiger aangelegd. De waterkwaliteit is gelukkig een stuk beter. Alleen kwam dat voor het Natuurbad Akersloot te laat.

Door Lars Boon
Historicus Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Met dank aan Historische Vereniging Oud-Akersloot