Veel bewoners van de wijk Hoefplan kunnen het zich waarschijnlijk nog wel herinneren: achter winkelcentrum De Hoef, aan de Judith Leysterstraat, bevond zich een woonhuis met daaraan vast een zweminstructiebad. Het zwembad was opgericht door het echtpaar Klijnsma. Kinderen konden hier al in hun kleuterjaren leren zwemmen. 

----
Oproep
Dit artikel is geschreven op basis van krantenonderzoek. Het Regionaal Archief bewaart namelijk geen archiefmateriaal van de zwemschool van Klijnsma of van De Badkuip. Heb je zelf bij een van deze zwembaden gezwommen? Of heb je documenten of foto’s die iets over de zwembaden vertellen? Dan hoort het archief graag van je!
-----

‘Er is een kind door het ijs van de Hoevervaart gezakt!’ Sportleraar en trainer Foeke Gerard Klijnsma, wonende in de Willem Bartiusstraat, bedacht zich geen moment toen hij het geschreeuw opving. Hij sprong zonder aarzelen de Hoevervaart in, trok het kind levend en wel onder het ijs vandaan en uit het water. Zijn schrik was groot toen hij zag dat het kind zijn eigen driejarige dochter was. Nadat Klijnsma zijn dochter uit het water had gehaald, vroeg hij zich af waarom kinderen pas rond hun zesde leerden zwemmen. Hij wilde hier iets aan doen en zo werd het idee voor een zweminstructiebad in de wijk Hoefplan geboren, waar kinderen vanaf hun derde of vierde levensjaar konden leren zwemmen. 

Foeke Gerard Klijnsma was een gediplomeerd en bevlogen CIOS-sportleraar. Aan het begin van zijn carrière werd hij trainer bij atletiekverenigingen AVA en Olympus, en zette hij zich in voor verschillende tennisclubs. Klijnsma was een idealistische man. Hij had bijvoorbeeld een sterke visie op het verenigingsleven, de benodigde faciliteiten om goed te kunnen trainen en de manier waarop verenigingen met elkaar om zouden moeten gaan. 

Gordijntjes

Toen Klijnsma in 1965 zijn dochter uit het water redde, was dit voor hem een keerpunt. ‘Je weet niet wat je overkomt. Zoiets meemaken gun je niemand,’ blikte hij later hierop terug. Het idee om andere kleuters en ouders voor een dergelijke ervaring te behoeden liet hem niet meer los. Het werd een nieuw ideaal van het echtpaar Klijnsma ‘om ze [kleuters] te leren zichzelf te redden als ze onverhoopt in het water terecht komen’. Vanaf dat moment zette Klijnsma samen met zijn vrouw Gerda alles op alles om dat ideaal te verwezenlijken. 

Klijnsma startte door de gemeente aan te schrijven over zijn ideeën. Deze reageerde enthousiast, maar het verkrijgen van een financiering bleek lastiger: ‘Ik geloof dat ik zeven banken afgelopen ben.’ Klijnsma wist echter dat er ouders in de wijk Hoefplan waren die speciaal naar Hoorn reden om daar hun kleuters naar zwemles te brengen. Dat moest in Alkmaar toch ook kunnen? In het woonhuis aan de Judith Leysterstraat 12, pal achter winkelcentrum De Hoef, zag de Klijnsma de perfecte locatie. Sinds de meubelzaak van C. Moser eruit was getrokken stond het pand leeg, en het kantoor was zeer geschikt om te verbouwen tot een zweminstructiebad.

Uiteindelijk lukte het om de financiering rond te krijgen. Samen met architect W.J. Zonderhuis aan de Westerweg werkte Klijnsma de plannen voor een zwemschool aan een (woon)huis verder uit. Naast een nieuwe ingang met wachtruimte, kleedruimtes en douche werd er een instructiebad gemaakt van vijf bij negen meter, met een diepte tussen de 75 en 140 centimeter. Genoeg om alle zwemslagen onder de knie te krijgen. Het pand diende echter wel het aanzicht van een woonhuis te behouden, en de aanbouw die nodig was om de waterzuivering en de technische installatie te huizen, moest eruitzien als een praktijkruimte. De wethouder maakte zich daar gelukkig geen zorgen over: ‘Met een paar gordijntjes voor de ramen ben je al een heel eind.’

Kinderwaterparadijs

Op vrijdag 17 juli 1970 werd het instructiebad feestelijk geopend. De volgende dag stond er een artikel in de krant waarin de zwemschool werd beschreven als intiem, bedoeld om vooral kleuters en jonge kinderen les te geven. Het zwembad was ‘met kinderspeelwerktuigen opgesierd’ en vormde zo ‘een heerlijk kinderwaterparadijs’.

Klijnsma had gelijk voldoende klandizie. Bij de opening was er al een lijst van negenhonderd leerlingen die graag bij hem wilden leren zwemmen. Ook door andere zwem- en instructiebaden werd de komst van Klijnsma goed ontvangen: het kleine zwembad vormde een goede aanvulling op de bestaande lesmogelijkheden. Klijnsma zelf gaf aan dat de kinderen bij hem in kleine groepjes zouden leren zwemmen, niet meer dan zes tot acht kinderen tegelijk. Ze kregen dan persoonlijk aandacht en zo haalde je meer uit het half uurtje les, zo meende hij.

Dertig jaar lang verzorgde Klijnsma de zwemlessen, en regelde Gerda de administratie en andere randzaken. Ook bleven ze zich inzetten voor zwemlessen voor kleuters. Toen in 1981 door bezuinigingen bij de gemeente het schoolzwemmen werd geschrapt, sprak Klijnsma zich hiertegen uit: ‘(…) wanneer het schoolzwemmen wordt geschrapt blijven ze in de categorie “bakstenen”. Met alle kwalijke (…) gevolgen van dien.’ Kleuters leren zwemmen, zo bleef hij zeggen, is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van deze jonge kinderen. ‘Het kan beslissen over leven of dood.’

Ere-insigne

In totaal kregen ruim 20.000 kinderen zwemles van het echtpaar. Maar niet alleen kinderen konden bij Klijnsma terecht, ook senioren of mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking waren welkom. De zwemschool werd meer dan een bedrijf, het echtpaar raakte ermee vergroeid: ‘Als je ze [de kinderen] daar zo trots ziet staan [met hun diploma], dan gaat er echt wel iets door je heen. Dat houdt gewoon niet op.’ Voor zijn inzet ontving Klijnsma op 18 juli 2000 van de gemeente een ere-insigne.

Ondanks het genot dat ze uit de zwemschool haalden, besloot het echtpaar Klijnsma in het voorjaar van 2001 om met pensioen te gaan. Ze vonden nieuwe bevlogen eigenaren die zelf ook ervaring hadden met het geven van zwemlessen. Zij moderniseerden het zwembad in 2003 en doopten het om tot ‘De Badkuip’. Onder deze naam bleef de zwemschool bestaan tot ongeveer 2016. Het zwembad aan huis in de wijk Hoefplan sloot toen definitief zijn deuren.

Door Daniëlle van Mourik
Regionaal Archief Alkmaar
31-3-2026