Dit artikel is oorspronkelijk in 2017 geschreven door Harry de Raad voor de serie 'Ik was erbij' van de Alkmaarsche Courant.

Alkmaarse uitgeverij Léon Schuijt uniek in Nederland 

Heeft u wel eens een bouwplaat in elkaar gezet? Een typisch geduldwerkje, waarmee je uren zoet kunt zijn. Bij een kwalitatief goede bouwplaat, ziet het eindresultaat er verrassend realistisch uit. De papieren auto’s, schepen, vliegtuigen, vogels, machines en gebouwen - om maar een paar populaire categorieën te noemen - zouden zo in Madurodam een plaatsje kunnen krijgen, als ze tegen regen en wind bestand zouden zijn. Het maken van bouwplaten is niet aan leeftijd gebonden. Kinderen zijn er zoet mee, maar ook voor veel volwassenen is het een plezierige hobby.   
Al sinds 1958 is in Alkmaar de Uitgeverij Léon Schuijt gevestigd, een eenmansbedrijf dat zich heeft toegelegd op het uitgeven van bouwplaten. Eigenaar en directeur Léon Schuijt is inmiddels de AOW-leeftijd al ruim gepasseerd, maar nog steeds een bevlogen uitgever. Zijn assortiment telt ruim 700 bouwplaten, deels eigen werk, maar ook veel platen van uitgevers uit het buitenland. Schuijt is momenteel bijna de enige Nederlandse uitgever van bouwplaten. Bij de liefhebber van bouwplaten in binnen- en buitenland is zijn naam een begrip.  

Historie bouwplaat

De bouwplaat heeft een interessante historie, die teruggaat tot in de 17de eeuw. Het begon met plaatjes van personen, die uitgeknipt konden worden. Erg populair waren papieren soldaatjes, een soort tegenhanger van de veel duurdere soldaatjes van tin. Ook afbeeldingen van trek- en aankleedpoppen waren erg gewild. In de negentiende eeuw kwamen daar kijkdozen en papieren theatertjes bij, inclusief figuren, die gebaseerd waren op bestaande theaterproducties.

In de tweede helft van de 19de eeuw werd de bouwplaat heel populair. Bekend was de Franse uitgeverij Pellerin. De platen waren vaak vrij ingewikkeld en ook toen al mede bedoeld voor volwassenen. Later in de eeuw richtte Pellerin zich met name op de techniek. Er verschenen veel bouwplaten van trams, treinen, auto’s, schepen en vliegtuigen. Ook actuele ontwikkelingen zag je er in terug: zo gaf Pellerin tijdens de Frans-Duitse oorlog in 1870 bouwplaten van forten en kanonnen uit. En natuurlijk kwam er al spoedig na de bouw in 1889 een bouwplaat uit van de Eiffeltoren. In Duitsland was de nu nog steeds bestaande firma J.F. Schreiber een waardige concurrent van Pellerin. 

Ook in de vorige eeuw bleven de bouwplaten populair, al kregen ze wel steeds meer concurrentie van andere vormen van modelbouw. Na de Tweede Wereldoorlog waren in Nederland de Veritas-bouwplaten van uitgever Jan Berfelo erg populair. In de jaren tachtig verschenen er veel bouwplaten van historische en moderne architectuur, bedoeld voor liefhebbers kunst, design en architectuur.  

Ontstaan uitgeverij

Léon Schuijt werd in 1937 geboren in Alkmaar. Zijn vader Hendrikus Schuijt was ook al actief in de uitgeefbranche. Rond 1936 begon hij in Alkmaar een eigen uitgeverij onder de naam Arti. Deze firma specialiseerde zich in teken- en schilderboeken en gaf jarenlang het blad ‘Palet & tekenstift’ uit. Léon voelde er niet veel voor om in het bedrijf van zijn vader te gaan werken. Hij wilde graag eigen baas zijn en startte daarom in 1958 zijn eigen uitgeverij. Zelf in die tijd een fervent bouwer van vliegtuigmodellen, was het niet verwonderlijk dat hij zich als uitgever ging specialiseren in bouwplaten.   

Assortiment

Léon Schuijt produceerde in de loop der jaren ruim 100 eigen bouwplaten, naast nog eens een stuk of 30 in opdracht. 
Zelf vindt Schuijt de architectuurplaten het interessantst. Trots is hij op zijn bouwplaat van de  St. Basiliuskathedraal op het Rode Plein in Moskou. Pas na de val van de Muur kwamen er technische tekeningen van het gebouw beschikbaar, op basis waarvan Schuijt bouwplaten kon ontwerpen. Zijn papieren kathedraal bestaat uit 228 kleurige stukjes, verdeeld over 6 A3-vellen. Met het uitknippen, snijden en plakken zijn geoefende handen toch zeker meer dan 60 uur bezig. Toch zijn er inmiddels ruim 100.000 van verkocht. Ter gelegenheid van het  850-jarig bestaan van Moskou in 1997 was de bouwplaat ook daar te koop. 
Behalve eigen werk, verkoopt hij ook bouwplaten van collega-uitgevers van over de hele wereld. De totale collectie komt uit op rond de 700 modellen. In de jaren tachtig werden er jaarlijks zo’n half miljoen bouwplaten verkocht. 

Woonhuis en bedrijf heeft Léon altijd gecombineerd. In de begintijd was het bedrijf gevestigd in de Alkmaarse binnenstad in de Sint Jacobstraat. Beneden was de opslag, boven werd gewoond. Sinds midden jaren zeventig is het bedrijf gevestigd aan de Lisztstraat in de Bergermeer. In zijn showroom staan vele vitrines vol met tientallen door Schuijt zelf in elkaar gezette bouwplaatmodellen. Waar je ook kijkt zie je vliegtuigen, vogels, auto’s en historische en moderne gebouwen, uitgevoerd in papier.       
Als eenmansuitgeverij werkt Schuijt altijd nauw samen met ontwerpers, lithografen en drukkerijen. Zijn bouwplaten verkoopt hij via boekhandels, musea, hobby- en speelgoedspeciaalzaken. Tegenwoordig gaat de verkoop natuurlijk ook via de website van de uitgeverij. 

Door Harry de Raad
Regionaal Archief Alkmaar

UPDATE: in 2026 ontving het Regionaal Archief Alkmaar het archief van Leon Schuijt. Bekijk hier de inventaris.