Inloggen

Sluiten

Historisch onderzoek

Voorbereiding Gebruik verschillende soorten bronnenZoeken in de collecties van het Regionaal Archief AlkmaarNuttige bronnenConventies Aanvragen van stukken

Voorbereiding

Het is verstandig vooraf uw onderzoeksonderwerp goed af te bakenen in tijd en plaats.
Bedenk vervolgens welke personen en/of instanties met uw onderwerp te maken hebben gehad. Als u dit helder heeft, weet u welke bronnen bruikbaar zijn en kunt u bepalen in welke archieven u het één en ander kunt vinden.

Tip vooraf: houd bij waar u wat gevonden heeft. Schrijf ook op afdrukken en kopietjes alle vindgegevens op. Het kan voorkomen dat u verder in uw onderzoek nogmaals dezelfde bron moet raadplegen.

Gebruik verschillende soorten bronnen

In de geschiedwetenschap wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire bronnen. Met primaire bronnen wordt archiefmateriaal of literatuur bedoeld UIT de onderzoeksperiode en VAN de betrokken personen. Secundaire bronnen zijn bronnen uit tweede hand OVER het onderwerp en de onderzoeksperiode. Secundaire bronnen bouwen vaak voort op primaire bronnen. Een combinatie van primaire en secundaire bronnen (waaronder historiografie uit de bibliotheekcollectie) maken een historisch onderzoek volledig.

Tip: bronvermeldingen in literatuur kunnen u verder helpen in de zoektocht naar bruikbaar bronnenmateriaal over uw onderwerp.

Zoeken in de collecties van het Regionaal Archief Alkmaar

De website van het Regionaal Archief maakt het mogelijk om met één trefwoord in één keer door alle collecties te zoeken. Een voorbeeld:
U start een onderzoek naar de Accijnstoren op de Bierkade. Dan vult u als trefwoord ‘accijnstoren’ in en drukt op zoeken. Er verschijnt een overzicht van resultaten die per collectie worden weergegeven. Zo ziet u in één opslag hoeveel beeldmateriaal wij van de toren hebben, in welke archieven er documenten voorkomen over de accijnstoren en wat erover wordt vermeld in de gedigitaliseerde kranten, historische tijdschriften en boeken.

- Archieven

Bij het zoeken in onze archieven kunt u het beste de volgende vragen nagaan:

  1. Heeft het onderwerp een eigen archief (fabriek, vereniging, werkgroep, stichting, school etc.)?
  2. Zou het kunnen dat de gemeente te maken heeft gehad met het onderwerp? Zo ja; 
  • archief induiken van de gemeente uit die periode en zoeken onder relevante paragrafen binnen de inventaris (zoals bv met accijnstoren onder paragrafen ‘monumenten’ of ‘financiën’/’tol’).
  • Eventueel raadplegen van notulen (soms trefwoordenregister), ingekomen en uitgaande stukken (starten bij register), raadsverslagen (zie ook bibliotheek) etc.

Tip: Soms zijn er ook stukken te vinden over uw onderwerp zonder dat de naam van uw onderwerp in de omschrijving voorkomt. Hierdoor is het raadzaam niet alleen op (bijvoorbeeld) ‘accijnstoren’ te zoeken, maar ook op daarmee verbonden trefwoorden als ‘monument’, ‘haven’ en ‘bierkade’.

- Beeldbank

Naast afbeeldingen verschaft de beeldbank in de onderschriften soms ook nuttige informatie (zoals dateringen) en leuke weetjes. Verder kunnen verschillende afbeeldingen van hetzelfde onderwerp uit verschillende perioden samen een ontwikkeling aantonen, die u weer kunt verwerken in uw onderzoek.
Niet alleen foto’s, schilderijen en prenten zijn in de beeldbank opgenomen. U vindt er bijvoorbeeld ook enkele bouwtekeningen en teksten van verschillende soorten posters.

- Bibliotheek

Met relevantie trefwoorden kunt u ook zoeken in de bibliotheekcatalogus naar monografieën, naslagwerken en artikelen in bundels en tijdschriften over uw onderwerp.

- Regionale Tijdschriften

Veel artikelen in tijdschriften van historische verenigingen zijn in onze catalogus opgenomen. Een groot deel van die collectie is online doorzoekbaar op onze website. Niet gedigitaliseerde tijdschriften zijn aan te vragen voor inzage in de studiezaal.

- Regionale Kranten

Kranten kunnen ook een bron van informatie zijn, bijvoorbeeld over hoe het onderwerp in die tijd werd behandeld. Hiervoor is het wel belangrijk dat u weet op welke dag er eventueel iets over uw onderwerp in de krant heeft gestaan.
Een gedeelte van onze krantencollectie is digitaal doorzoekbaar en direct te raadplegen op onze website. Het andere gedeelte kunt u ter inzage aanvragen.

- ‘Alkmaarsche Courant Index’ van Hans Koolwijk

Als extra hulpmiddel voor het zoeken naar uw onderwerp in de gehele bestaansperiode van de Alkmaarsche Courant tot 2001 heeft het Regionaal Archief de ‘Alkmaarsche Courant Index’ van Hans Koolwijk ter beschikking gesteld op de computers in de studiezaal. Deze index is op trefwoord doorzoekbaar.

- Adresboeken

Adresboeken kunnen inzicht geven in oude adresgegevens of vestigingen van bedrijven/personen/stichtingen/fabrieken etc.

Nuttige bronnen buiten het Regionaal Archief Alkmaar

Het is zeker de moeite waard om naar uw onderwerp te zoeken in kranten buiten de regio van het Regionaal Archief. Wellicht haalde uw onderwerp wel de landelijke pers of regionale kranten elders in het land. U kunt digitaal door kranten zoeken op de site van de Koninklijke Bibliotheek onder ‘historische kranten’. Niet alle kranten zijn opgenomen in de database van de KB. Overige digitaal raadpleegbare kranten (zoals de Leeuwarder Courant) vindt u op: http://kranten-historisch.startpagina.nl/.

Conventies

- Bronvermelding

Bij sommige publicaties is het nodig (of soms zelfs verplicht) te vermelden van welke informatiebronnen u gebruik hebt gemaakt. Wij raden u aan verwijzingen als volgt te doen:

- Boeken: [naam auteur], [titel publicatie], ([plaats en jaar van uitgave]) + (eventueel paginanummer)
vb: Harry Mulisch, De ontdekking van de hemel (Amsterdam 1992).

- Artikel in tijdschrijft: [naam auteur], [‘titel artikel’], [titel tijdschrift en nummer jaargang], ([jaar van uitgave]), [paginanummers artikel] + (eventueel exacte paginanummer(s))
vb: M. van Haperen, ‘Het zwaard van Cabeliau. Bij Alkmaar begint de victorie’, Historisch Nieuwsblad jrg. 15 (2006) nr. 9, 48-51.

- Archiefstukken: [Regionaal Archief Alkmaar], [naam archief], inv. nr. [inventarisnummer]
vb: Regionaal Archief Alkmaar, Archief van de gemeente Alkmaar 1325-1815, inv. nr. 2089, stukken betreffende de gewapende burgerwacht der stad Alkmaar 1795-1814.

- Afbeeldingen uit beeldbank: (In geval van schilderij of prent:) [Naam van afbeelding door vervaardiger gegeven], [vermelding van vervaardiger en datum] en [Regionaal Archief Alkmaar].
vb: ‘Accijns Huijs in Alkmaar’, tekening van C. Pronk uit 1727, Regionaal Archief Alkmaar.
In geval van foto: [Foto door/vervaardigd door], ([datum]), collectie Regionaal Archief Alkmaar.
vb: Foto door R. Untied (1976), collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Aanvragen van stukken

Er gelden verschillende procedures voor het aanvragen van boeken en archiefstukken.

- Archiefstukken

Archiefstukken vraagt u aan via de aanvraagmodule. Hiervoor moet u registeren op onze website.

- Bibliotheekcollectie

Bronnen die onder de bibliotheekcollectie vallen kunt u aanvragen via de studiezaalbalie of door een e-mail te sturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Wij verzoeken u in de e-mail te vermelden:

  1. Auteur
  2. Titel
  3. Plaatskenmerk (zie catalogus)
  4. Eventueel verdere specificaties zoals deelnummer, jaargang, tijdschriftnummer, datum van krant, etc.
  5. Datum waarop u het werk wilt bekijken
  6. Uw naam of de naam van degene die het wil komen inzien
  7. Telefoonnummer
  8. Eventueel aangeven of u het wilt lenen

Tip: auteur, titel en plaatskenmerk kunt u gemakkelijk vermelden door de gegevens vanuit de catalogus te kopiëren en in uw e-mail te plakken.